Pierwszego dnia w Varadero policzy\u0142em le\u017caki. Po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tym przesta\u0142em, po setnym zacz\u0105\u0142em si\u0119 zastanawia\u0107, czy na Kubie w og\u00f3le zosta\u0142o jeszcze miejsce, gdzie piasek nie ma numeru pokoju. W barze przy basenie starszy barman nala\u0142 mi rumu, nachyli\u0142 si\u0119 i rzuci\u0142: \u201ePrawdziwe pla\u017ce s\u0105 na cayos, tam gdzie autobus z wycieczk\u0105 nie doje\u017cd\u017ca\u201d. Zosta\u0142o mi to w g\u0142owie d\u0142u\u017cej ni\u017c ten rum.<\/p>\n
Je\u015bli masz ju\u017c za sob\u0105 pierwszy raz na Kubie, zaliczone Varadero albo Cayo Coco, wiesz, jak wygl\u0105da resortowy \u015bwiat: rz\u0105d plastikowych krzese\u0142, muzyka z g\u0142o\u015bnik\u00f3w, animacje o 10:00. P\u00f3\u0142dzikie pla\u017ce Kuby, spokojne pla\u017ce Cayo Largo del Sur i mniej znane pla\u017ce Cayo Guillermo dzia\u0142aj\u0105 inaczej. Mniej ludzi, mniej bar\u00f3w, za to wi\u0119cej wiatru, d\u0142ugich spacer\u00f3w i tego dziwnego uczucia, \u017ce nagle nikomu nie musisz nic udowadnia\u0107.<\/p>\n
To tekst dla os\u00f3b, kt\u00f3re nie boj\u0105 si\u0119 improwizacji. Potrafi\u0105 prze\u017cy\u0107 brak idealnej infrastruktury, nie wkurzaj\u0105 si\u0119, kiedy pr\u0105d znika na dwie godziny, a Wi\u2011Fi ma gorszy humor ni\u017c celnik na lotnisku. Je\u015bli lubisz mie\u0107 pod r\u0119k\u0105 trzy bary, cztery restauracje i pi\u0119\u0107 opcji latte, to te miejsca mog\u0105 ci\u0119 zaskoczy\u0107. Niekoniecznie pozytywnie.<\/p>\n
Inspiracji szuka\u0142em w hiszpa\u0144skoj\u0119zycznych magazynach turystycznych i w starych monografiach o kuba\u0144skich cayos, gdzie autorzy opisuj\u0105 mikrolokalizacje kompletnie pomijane w katalogach biur podr\u00f3\u017cy. Zderzenie tego z rzeczywisto\u015bci\u0105 by\u0142o mocne, ale dobre. Dalej znajdziesz konkret: jak dojecha\u0107, co zje\u015b\u0107, ile mniej wi\u0119cej zap\u0142acisz i jakie ograniczenia czekaj\u0105 na tych bardziej pustych skrawkach Kuby. To nie jest przewodnik po insta-fociach z hamaka. Bardziej instrukcja dla osoby, kt\u00f3ra naprawd\u0119 chce troch\u0119 ciszy i jest gotowa zap\u0142aci\u0107 za to lekkim logistycznym chaosem.<\/p>\n
Cayo Largo del Sur wygl\u0105da jak poczt\u00f3wka, tylko z mniejsz\u0105 liczb\u0105 ludzi. D\u0142ugie, szerokie pla\u017ce, miejscami piasek bez jednego \u015bladu stopy, horyzont spokojnie m\u00f3g\u0142by robi\u0107 za wygaszacz ekranu. S\u0105 fragmenty, gdzie widzisz wi\u0119cej pelikan\u00f3w ni\u017c le\u017cak\u00f3w, a ha\u0142asem dnia jest tylko wiatr i szelest palm. Brzmi patetycznie, ale po trzech dniach w Varadero mia\u0142em ochot\u0119 to miejsce u\u015bciska\u0107.<\/p>\n
Dojazd potrafi jednak solidnie zm\u0119czy\u0107. Lecia\u0142em z Hawany ma\u0142ym samolotem. Odlot przesun\u0119li trzy razy, finalnie wylecieli\u015bmy po trzech godzinach, ale na lotnisku by\u0142o mniej ludzi ni\u017c w wiejskim sklepiku w niedziel\u0119 po po\u0142udniu. To nie jest ten typ chaosu, gdzie t\u0142um krzyczy; raczej spokojne \u201enie wiemy, kiedy polecimy, ale w ko\u0144cu polecimy\u201d. Mo\u017cna te\u017c trafi\u0107 tu w ramach zorganizowanego pakietu. Ja sw\u00f3j potem troch\u0119 \u201erozmontowa\u0142em\u201d, uciekaj\u0105c od resortu w stron\u0119 miejsc, gdzie ko\u0144czy si\u0119 rz\u0105d parasoli.<\/p>\n
W p\u00f3\u0142dzikie fragmenty pla\u017c dociera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie pieszo. Czasem podwiezie ci\u0119 pracownik hotelu, kt\u00f3ry i tak jedzie w tamt\u0105 stron\u0119 i ma ochot\u0119 pogada\u0107 o baseballu. Sz\u0142am raz wzd\u0142u\u017c brzegu ponad godzin\u0119. Nikogo. Tylko dwie czaple i porzucona klapka, kt\u00f3ra wygl\u0105da\u0142a na ofiar\u0119 zbyt ambitnego spaceru.<\/p>\n
Infrastruktura jest skromna. Kilka wi\u0119kszych hoteli, troch\u0119 casas particulares, potem d\u0142ugo, d\u0142ugo nic. Sklep\u00f3w w zachodnioeuropejskim sensie prawie nie ma. Woda, podstawowe przek\u0105ski, krem z filtrem \u2013 to warto mie\u0107 ju\u017c z Hawany. Na miejscu wyb\u00f3r bywa s\u0142aby, a ceny potrafi\u0105 podskoczy\u0107 w kosmos. Za prosty pok\u00f3j w prywatnej kwaterze p\u0142aci\u0142em r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 oko\u0142o 180 z\u0142 za noc. Bez luksus\u00f3w, ale z czystym \u0142\u00f3\u017ckiem i wachluj\u0105cym si\u0119 nad nim wiatrakiem, kt\u00f3ry zosta\u0142 moim najlepszym przyjacielem.<\/p>\n
Jedzenie jest proste, ale uczciwe. Za obiad z ryb\u0105, ry\u017cem i sa\u0142atk\u0105 p\u0142aci\u0142em mniej wi\u0119cej 35\u201340 z\u0142. To by\u0142a ta kategoria da\u0144, po kt\u00f3rych nie robisz zdj\u0119cia na Instagram, tylko po prostu jesz do ostatniego ziarenka ry\u017cu. Piwo na pla\u017cy \u2013 w barze, kt\u00f3ry wygl\u0105da\u0142 jak wi\u0119ksza budka \u2013 kosztowa\u0142o mniej wi\u0119cej 10\u201312 z\u0142. Taniej si\u0119 nie da, ale za ten widok p\u0142aci\u0142em bez specjalnego b\u00f3lu.<\/p>\n
S\u0105 te\u017c minusy. Pr\u0105du czasem nie ma. W jednej z nocy klimatyzacja pad\u0142a o trzeciej nad ranem i obudzi\u0142o mnie uczucie, jakbym spa\u0142 w saunie. Wi\u2011Fi dzia\u0142a z humorem, karty p\u0142atnicze jeszcze bardziej. Bankomat? Teoretycznie jest. W praktyce potrafi \u201enie mie\u0107 po\u0142\u0105czenia\u201d p\u00f3\u0142 dnia. Raz biega\u0142em mi\u0119dzy dwoma punktami wyp\u0142aty, czekaj\u0105c a\u017c kt\u00f3rykolwiek zaakceptuje moj\u0105 kart\u0119. Dobrze, \u017ce mia\u0142em troch\u0119 got\u00f3wki z Hawany, bo sko\u0144czy\u0142bym na diecie ry\u017cowo-wodnej.<\/p>\n
Te niedogodno\u015bci rekompensuje jedno: mo\u017cesz i\u015b\u0107 godzin\u0119 po pla\u017cy i nie widzie\u0107 nikogo. Zero g\u0142o\u015bnik\u00f3w, zero sprzedawc\u00f3w magnes\u00f3w. Je\u015bli kto\u015b ci\u0119 mija, to raczej samotny spacerowicz z tym samym pomys\u0142em na dzie\u0144.<\/p>\n
Na Cayo Guillermo pierwszy poranek wygl\u0105da\u0142 tak: wychodz\u0119 na pla\u017c\u0119, s\u0142o\u0144ce dopiero si\u0119 zbiera, na horyzoncie dw\u00f3ch rybak\u00f3w poprawia sieci, obok kr\u0119ci si\u0119 pies, kt\u00f3ry z miny mia\u0142 wypisane \u201epilnuj\u0119 \u0142odzi, ale jak co\u015b spadnie, to moje\u201d. I cisza. \u017badnej muzyki, \u017cadnych animacji zumby o \u015bwicie.<\/p>\n
W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w dociera si\u0119 tu przez Cayo Coco. Z l\u0105du prowadzi d\u0142uga grobla, po kt\u00f3rej sun\u0105 taks\u00f3wki i busy. Rozk\u0142ad jazdy? C\u00f3\u017c. Oficjalnie istnieje, ale przesiadki i godziny \u017cycia nie zawsze si\u0119 zgadzaj\u0105. Ja doje\u017cd\u017ca\u0142em taxi colectivo, kt\u00f3re mia\u0142o w planie ruszy\u0107 o 10:00, a ruszy\u0142o \u201ejak si\u0119 zbierze komplet\u201d. Zebrali\u015bmy si\u0119 o 11:20.<\/p>\n
Spokojniejsze cz\u0119\u015bci wyspy s\u0105 kawa\u0142ek od hotelowych kompleks\u00f3w. Trzeba przej\u015b\u0107 kilkadziesi\u0105t minut pla\u017c\u0105 albo drog\u0105, czasem da si\u0119 z\u0142apa\u0107 bici-taxi wygl\u0105daj\u0105ce jak wehiku\u0142 z lat 90., kt\u00f3ry dosta\u0142 drugie \u017cycie. Ale im dalej od resort\u00f3w, tym szybciej pla\u017ca pustoszeje.<\/p>\n
Infrastruktura jest prosta: kilka hoteli, jeden lub dwa bary przy bardziej popularnych odcinkach, a potem ju\u017c tylko wiatr i twoja w\u0142asna butelka wody. Raz bardzo liczy\u0142em na lunch w ma\u0142ym barze przy pla\u017cy. Menu wisia\u0142o, stoliki sta\u0142y, ja by\u0142em g\u0142odny. Gospodarz wzruszy\u0142 ramionami: \u201eDzi\u015b nie ma ryby, bo fale za du\u017ce, nikt nie wyp\u0142yn\u0105\u0142\u201d. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na paczce ciastek z plecaka i bardzo powolnej kawie.<\/p>\n
Ceny s\u0105 dwie. W hotelowym barze drink kosztuje swoje, w moim przypadku oko\u0142o 40\u201345 z\u0142 za kolorowy wynalazek w wysokiej szklance. Ale kawa w male\u0144kim miejscu przy drodze, gdzie siedzieli lokalsi, kosztowa\u0142a mniej wi\u0119cej 3 z\u0142, p\u0142acone w lokalnej walucie. Ten rozd\u017awi\u0119k jest na Kubie norm\u0105. Jak lubisz liczy\u0107 bud\u017cet, przygotuj si\u0119 psychicznie.<\/p>\n
Dla os\u00f3b, kt\u00f3re lubi\u0105 snorkelling, spokojne pla\u017ce Cayo Guillermo s\u0105 ca\u0142kiem niez\u0142ym kompromisem. Nieprze\u0142adowane miejsca, przyzwoita widoczno\u015b\u0107, cho\u0107 rafy miejscami s\u0105 ju\u017c wyra\u017anie zm\u0119czone turystyk\u0105. O odpowiedzialnym p\u0142ywaniu i ochronie raf pisz\u0119 szerzej w tek\u015bcie Eko-snorkeling w Tajlandii: jak chroni\u0107 rafy i nie zrujnowa\u0107 bud\u017cetu<\/a>, bo zasady szacunku do podwodnego \u017cycia s\u0105 podobne, niezale\u017cnie od tego, czy jeste\u015b na Karaibach, czy w Azji.<\/p>\n Je\u015bli szukasz mniej zat\u0142oczonych pla\u017c Kuby i chcesz chocia\u017c raz w \u017cyciu zobaczy\u0107 Karaiby bez t\u0142umu nadmuchiwanych flaming\u00f3w, boczne zakamarki Cayo Guillermo s\u0105 dobrym adresem.<\/p>\n \u201eP\u00f3\u0142dzika pla\u017ca\u201d na Kubie w praktyce znaczy: zapomnij o rz\u0119dzie beach bar\u00f3w co 100 metr\u00f3w. Bardziej prawdopodobny scenariusz to pojedynczy bar, kilka prywatnych kwater, mo\u017ce food truck i pan z tac\u0105 pe\u0142n\u0105 kokos\u00f3w, kt\u00f3ry pojawia si\u0119 wtedy, kiedy akurat nie masz przy sobie got\u00f3wki.<\/p>\n Z wod\u0105 pitn\u0105 bywa r\u00f3\u017cnie. W hotelach butelki stoj\u0105 w pokojach, w casas cz\u0119sto kupujesz wod\u0119 osobno. Na bardziej odludne odcinki pla\u017c bra\u0142em ze sob\u0105 po 2 litry, bo nie chcia\u0142em sprawdza\u0107, jak daleko jest do najbli\u017cszego baru w po\u0142udniowym s\u0142o\u0144cu. Jedzenie te\u017c bywa loteri\u0105. Jednego dnia dostajesz \u015bwie\u017c\u0105 ryb\u0119 z grilla, drugiego zostaje ci tylko ry\u017c, bo dostawa z kontynentu nie dojecha\u0142a.<\/p>\n Najbardziej m\u0119cz\u0105ce s\u0105 momenty z kart\u0105 p\u0142atnicz\u0105. Raz na Cayo Largo sp\u0119dzi\u0142em p\u00f3\u0142 dnia, szukaj\u0105c dzia\u0142aj\u0105cego bankomatu. Pierwszy \u201enie mia\u0142 po\u0142\u0105czenia\u201d. Drugi podobno dzia\u0142a\u0142, ale tylko dla cz\u0119\u015bci kart. Trzeci by\u0142 zamkni\u0119ty, bo \u201epan, kt\u00f3ry obs\u0142uguje, pojecha\u0142 co\u015b za\u0142atwi\u0107\u201d. Od tamtej pory na wyspy bior\u0119 wi\u0119cej got\u00f3wki, ni\u017c podpowiada zdrowy rozs\u0105dek.<\/p>\n Transport to kolejna przygoda. Autobusy je\u017cd\u017c\u0105 rzadko, taxi colectivo kursuj\u0105 troch\u0119 wed\u0142ug rozk\u0142adu, a troch\u0119 wed\u0142ug widzimisi\u0119 kierowc\u00f3w. Dogadywanie si\u0119 odbywa si\u0119 przy drodze lub przed hotelem, cz\u0119sto na ostatni\u0105 chwil\u0119. Rozk\u0142ad w internecie? Teoretycznie istnieje, praktycznie i tak wszystko zmienia si\u0119 na bie\u017c\u0105co.<\/p>\n Za prosty pok\u00f3j przy pla\u017cy na cayos p\u0142aci\u0142em zazwyczaj 170\u2013220 z\u0142 za noc, w zale\u017cno\u015bci od sezonu i humoru w\u0142a\u015bciciela. Przejazd grobl\u0105 taxi colectivo kosztowa\u0142 mnie raz oko\u0142o 60 z\u0142 w jedn\u0105 stron\u0119, raz 90 z\u0142 \u2013 bo \u201epaliwo podro\u017ca\u0142o\u201d. Talerz ryby przy pla\u017cy w spokojniejszym barze to najcz\u0119\u015bciej 30\u201345 z\u0142. Przed wyjazdem warto sprawdzi\u0107 orientacyjne ceny nocleg\u00f3w i jedzenia na narz\u0119dziu w stylu HikersBay albo w zak\u0142adce z cenami hoteli HikersBay<\/a>, \u017ceby bud\u017cet nie rozjecha\u0142 si\u0119 jeszcze przed pierwszym zachodem s\u0142o\u0144ca nad oceanem.<\/p>\n Podobn\u0105 kalkulacj\u0119 robi\u0142em, planuj\u0105c kiedy\u015b wyjazd nurkowy w Azji. Zastanawia\u0142em si\u0119 wtedy, gdzie da si\u0119 zanurkowa\u0107 bez wpadania w \u201ezup\u0119 nurk\u00f3w\u201d i czy starczy mi pieni\u0119dzy na dodatkowe dni pod wod\u0105. Tamte do\u015bwiadczenia opisa\u0142em p\u00f3\u017aniej w tek\u015bcie T\u0142ok pod wod\u0105 w Tajlandii? Gdzie nurkowa\u0107 bez \u201ezupy nurk\u00f3w\u201d<\/a>. Logika jest podobna: szukasz mniej t\u0142ocznych miejsc, ale to zwykle oznacza wi\u0119cej kombinowania z dojazdem i wy\u017csz\u0105 cen\u0119 za odrobin\u0119 spokoju.<\/p>\n Je\u015bli chodzi o bezpiecze\u0144stwo, na p\u00f3\u0142dzikich pla\u017cach najwi\u0119kszym wrogiem jest s\u0142o\u0144ce, a nie przest\u0119pczo\u015b\u0107. Odleg\u0142o\u015b\u0107 od lekarza, brak cienia i upa\u0142 potrafi\u0105 da\u0107 w ko\u015b\u0107. Krem z filtrem, repelent, podstawowe leki \u2013 to rzeczy, kt\u00f3rych nie chcesz szuka\u0107 na ostatni\u0105 chwil\u0119 w ma\u0142ym sklepiku na wyspie. Po prostu we\u017a to z domu i po sprawie.<\/p>\n P\u00f3\u0142dzikie pla\u017ce Kuby s\u0105 dla tych, kt\u00f3rzy resort maj\u0105 ju\u017c odhaczony. Lubi\u0105 troch\u0119 niewygody, bardziej ceni\u0105 cisz\u0119 ni\u017c wyb\u00f3r koktajli i nie dostaj\u0105 ataku paniki, gdy internet znika na dwa dni. Na Cayo Largo pozna\u0142em hiszpa\u0144skiego fotografa, kt\u00f3ry wraca tam co roku. Powiedzia\u0142 mi: \u201eTylko tu jeszcze jest cie\u0144 starych Karaib\u00f3w\u201d. Popatrzy\u0142em wtedy na puste kilometry piasku i zrozumia\u0142em, o co mu chodzi.<\/p>\n Plusy? Cisza i przestrze\u0144. Ten moment, kiedy idziesz brzegiem morza i przez p\u00f3\u0142 godziny nikt nie wchodzi ci w kadr. Rozmowy z lud\u017ami, kt\u00f3rzy nie s\u0105 animatorami od aqua aerobiku, tylko mieszkaj\u0105 na wyspie od dziecka. Gwiazdy nad g\u0142ow\u0105, kt\u00f3re wreszcie wida\u0107, bo nikt nie wali reflektorami z tarasu.<\/p>\n Minusy? Logistyka, kt\u00f3ra potrafi wyssa\u0107 resztki cierpliwo\u015bci. S\u0142abe zaopatrzenie, przez kt\u00f3re cieszysz si\u0119 z paczki krakers\u00f3w jak z prezentu gwiazdkowego. Brak wyg\u00f3d, do kt\u00f3rych przyzwyczai\u0142y nas europejskie miasta. To nie jest podr\u00f3\u017c, w kt\u00f3rej wszystko ma dzia\u0142a\u0107 jak w zegarku.<\/p>\n Je\u015bli jednak po takiej wyprawie odkryjesz, \u017ce ten p\u00f3\u0142dziki klimat to twoja rzecz, kuba\u0144skie cayos mog\u0105 by\u0107 treningiem przed jeszcze bardziej odludnymi miejscami w Azji czy Ameryce Po\u0142udniowej. Po Kubie wiele os\u00f3b zaczyna marzy\u0107 o spokojnych wodach i nurkowaniu bez t\u0142um\u00f3w \u2013 wtedy przydaje si\u0119 wspomniany ju\u017c tekst T\u0142ok pod wod\u0105 w Tajlandii? Gdzie nurkowa\u0107 bez \u201ezupy nurk\u00f3w\u201d<\/a> oraz bardziej \u201eekologiczny\u201d przewodnik Eko-snorkeling w Tajlandii: jak chroni\u0107 rafy i nie zrujnowa\u0107 bud\u017cetu<\/a>.<\/p>\nInfrastruktura, ceny i ograniczenia: co naprawd\u0119 czeka na p\u00f3\u0142dzikich pla\u017cach Kuby<\/h2>\n
Dla kogo s\u0105 te miejsca i co dalej, je\u015bli pokohca\u0142e\u015b p\u00f3\u0142dzikie Karaiby<\/h2>\n